Top 5 problemen van de kwetsbare 18-plusser

“Op hun 18e krijgen ze het stempel ‘volwassen’, maar dat zijn ze nog lang niet”, zegt Anita van Loo, van het Jongeren Inloop Punt (JIP) in Helmond. Dagelijks ontmoet ze vastgelopen jongeren. Uit de jaarcijfers van 2016 destilleert ze een top 5 van de problemen waarmee deze jong-volwassenen (tussen 17 en 27 jaar) te maken hebben.

1. Huisvesting

De meeste probleemjongeren willen vanaf hun 16e-17e het liefst op zichzelf wonen. Vaak is er geen stabiele thuisbasis. Ze willen weg van huis, want hun ouders hebben zelf ook problemen. Ze logeren overal en nergens, zwerven op straat. “De meeste jongeren hebben geen idee hoe ze ‘t moeten aanpakken”, zegt Anita. “Afgelopen jaar klopten 17 dakloze jongeren bij ons aan. Het is voor hen knap lastig om een woning te vinden. De sociale huurmarkt is krap: er reageren soms wel 400 mensen op 1 advertentie. En wie zit er te wachten op een huurder met multi-problematiek? De gewone kamerprijzen zijn torenhoog, die kunnen ze niet betalen. En je kunt deze doelgroep ook niet zomaar in een huis zetten met andere probleemgevallen. Ondanks onze goede relatie met de woningcorporatie, blijft huisvesting probleem nr. 1. Wij proberen hen in ieder geval aan een postadres te helpen, zodat een uitkering of toeslag kan worden aangevraagd. Ook leren wij jongeren hoe je moet reageren op een woningadvertentie, we gaan mee naar gesprekken en zorgen dat ze hun papieren op orde hebben. Soms kunnen we jongeren via de Wmo aan een woning helpen.” Mede door de inspanningen van het JIP hadden 123 Helmondse jongeren (van de 127 afgeronde JIP-trajecten) eind 2016 een dak boven hun hoofd.

2. Werk en dagbesteding
Werkloosheid staat bij de doelgroep met stip op 2. “Deze 18-plussers hebben vaak een CV vol gaten, onafgemaakte opleidingen en mislukte baantjes. De meeste jongeren die we begeleiden zijn echt wel gemotiveerd om te werken. Maar het ontbreekt ze aan zelfvertrouwen en vaardigheden om zich goed te presenteren. Ook werk houden is vaak een probleem. Bedenk maar hoe lastig het is om je op je werk te concentreren als je geldzorgen hebt of geen stabiele woonsituatie. Deze jongeren hebben privé al zoveel problemen, dat ze snel afhaken als er op werkgebied iets tegenzit. Daarom pakken we hun problemen altijd integraal aan.” Sinds 2016 heeft het JIP twee reïntegratiemedewerkers in dienst die deze jongeren in en naar werk begeleiden. Het resultaat is hoopgevend: van de begeleide jongeren heeft nu 60% een betaalde baan en 10% doet vrijwilligerswerk. ”

3. Geldzorgen
Op de derde plaats staan financiële zorgen. “Tegen je 18e levensjaar moet je veel dingen zelfstandig regelen: een DigiD aanvragen, zorgverzekering afsluiten, zorgtoeslag aanvragen,  tegemoetkoming studiekosten of een uitkering. Dat is knap ingewikkeld, zelfs voor de gemiddelde burger. Deze jongeren hoeven vaak niet te rekenen op hulp van hun ouders. En dan gaat ’t al snel mis. Veel schulden ontstaan doordat jongeren hun maandelijkse zorgpremie vergeten te betalen of omdat ze niet weten op welke regelingen ze recht hebben. Ook krijgen ze op hun 18e veel meer vrijheden dan ze aankunnen. Ze mogen bijvoorbeeld een auto op hun naam laten zetten of een creditkaart aanschaffen, terwijl ze amper met geld kunnen omgaan. Daarnaast zien we veel jongeren in de problemen komen doordat ze hun baan kwijt raken en hun uitgavenpatroon niet snel genoeg kunnen aanpassen. Ze schamen zich en vragen te laat om hulp. Als ze bij ons komen, helpen wij jongeren eerst inzicht te krijgen in hun eigen administratie. Daarna gaan we samen aan de slag: een uitkering of toeslagen aanvragen, schulden aflossen en leren omgaan met geld. Zodat er rust komt en ze zich weer op de dagelijkse dingen, zoals werk of opleiding, kunnen concentreren.”

“Je wilt niet weten hoeveel van deze jongeren bijna niemand hebben om op terug te vallen.”

 

4. Ontbreken sociaal netwerk
Op de vierde plaats staat het ontbreken van netwerksteun. “Je wilt niet weten hoeveel van deze jongeren bijna niemand hebben om op terug te vallen. Ze ervaren geen enkele steun. Komen uit multiproblem-gezinnen waar geworsteld wordt met relaties, schulden, werkloosheid en psychische problemen. Het contact tussen de gezinsleden verloopt vaak moeizaam. Of ze spreken elkaar niet meer. Er zijn soms wel ouders die hun kinderen willen helpen, maar vaak niet weten hoe. Er is veel schaamte om anderen bij de problemen te betrekken. Bij het JIP proberen we die netwerksteun altijd aan te spreken, maar het is lastiger dan je denkt. Buren of kennissen schrikken vaak terug voor de heftige problematiek. Daarom investeren we in ieder geval in het zelfredzaam maken van de jongere zelf.”

5. Psychische problemen of een licht verstandelijke beperking
Tenslotte op 5: psychische problemen en/of een licht verstandelijke beperking.Deze jongeren hebben vaak al veel meegemaakt in hun jonge leven: een vechtscheiding, huiselijk geweld, een overleden ouder, jeugdzorg, uithuisplaatsing etc. In de adolescentenjaren gaan ze zich afvragen: waarom is mij dit overkomen? Emoties komen los: verdriet, boosheid, verzet. Een groot deel van deze jongeren is getraumatiseerd. Ook een licht verstandelijke beperking komt veel voor. Bij deze jongeren zie je veel frustratie omdat ze overvraagd worden. Vaak zoeken jongeren geen hulp, omdat ze hulpverleners wantrouwen of niet voor ‘gek’ verklaard willen worden. In het reguliere hulpcircuit – met afspraken op uur en tijd – vinden ze maar moeizaam hun draai. Bij het JIP doen we er alles aan om die drempel zo laag mogelijk te houden. Zonder afspraak mogen jongeren binnenlopen en er wordt direct actie ondernomen om hun situatie te verbeteren.”

Meer weten? Jongeren Inloop Punt (JIP) Helmond

Anita van de Loo